در مناطق نفتخیز جنوب کشور، شهرداریها با چالشی پیچیده مواجهاند: چگونه میتوان میان نیازهای جوامع محلی و فشارهای صنایع بزرگ انرژی تعادل برقرار کرد؟ شهرستان عسلویه نمونه برجسته این دغدغههای مدیریت شهری در ایران امروز است.
به گزارش پایگاه خبری امجد جنوب از بندر عسلویه، همجواری این شهرستان با تأسیسات عظیم پارس جنوبی آن را به یکی از قطبهای اقتصادی مهم کشور بدل کرده است. اما این فرصت عظیم همراه با چالشهای مدیریتی و اجتماعی گستردهای برای ساکنان و مدیران شهری این منطقه بوده است.
روابط میان شهرداریها و صنایع نفت، گاز و پتروشیمی در جنوب ایران بسیار پیچیده و چندوجهی است. در شهرستانهایی مانند عسلویه که رشد و توسعهشان به این صنایع وابسته است، این رابطه گاه ناعادلانه و نامتقارن عمل میکند.
اگرچه صنایع انرژیمحور فرصتهای اقتصادی و اشتغالزایی زیادی فراهم کردهاند، اما مشکلات متعددی هم برای مدیریت شهری ایجاد کردهاند. یکی از مهمترین آنها جمعیت شناور کارگری است که گاه چند برابر جمعیت ثابت شهر است و فشار زیادی بر زیرساختها و خدمات شهری وارد میکند؛ در حالی که درآمدهای شهرداری از عوارض و مالیاتها پاسخگوی این حجم تقاضا نیست.
متأسفانه، بسیاری از شرکتهای بزرگ منطقه عسلویه سهم واقعی خود را در قالب عوارض قانونی و مسئولیت اجتماعی به شهرداریها پرداخت نمیکنند. شرکتهایی که درآمدهای میلیاردی دارند، هنوز در قبال بار توسعه محلی و مشکلات شهرداریها مسئولیت سازمانیافتهای ندارند.
پیامدهای زیستمحیطی فعالیت این صنایع نیز هزینههای پنهانی برای شهرداری و مردم منطقه به همراه داشته است؛ آلودگی هوا، آب و خاک مشکلات جدی به شمار میروند.
برای رسیدن به تعادل در این رابطه، تدوین سازوکارهای شفاف و الزامآور ضروری است. ایجاد صندوق مشترک توسعه منطقهای با مشارکت صنایع، تعیین استانداردهای مسئولیت اجتماعی و نظارت مستمر بر اجرای تعهدات میتواند گام مهمی برای بهبود شرایط باشد. توسعه پایدار این مناطق فقط با همکاری عادلانه تمامی ذینفعان ممکن خواهد بود.
بدون مشارکت مسئولانه صنایع، توسعه پایدار عسلویه معنایی ندارد. شهرداریها نمیتوانند بار سنگین توسعه را به تنهایی تحمل کنند. اکنون زمان آن رسیده که چارچوبهای مشخص و الزامآور برای پرداخت عوارض آلایندگی و اجرای مسئولیت اجتماعی شرکتهای بزرگ در قبال مردم و شهر تدوین شود.
مجموعه شهرداریهای عسلویه آمادهاند تا با نهادهای ملی، استانی و صنعتی وارد گفتگوی جدی و سازنده شوند؛ گفتگویی که آیندهای عادلانه، انسانی و پایدار برای این منطقه مهم رقم بزند.
